Kenniscentrum Thema: leiderschap
(Eigen)Leiderschap (13)
Publicatie: Er gebeurt altijd iets
Vorig jaar begon Marion Damgrave, senior adviseur, met een groep van 12 ‘high potentials’ van een ROC aan een kweekvijvertraject. Deze mensen, allen docent met leidinggevende ambitie en talent, waren door hun organisatie uitgekozen om deel te nemen dit traject. In dit artikel deelt Marion haar ervaringen met deze groep. Een kijkje in het leerproces bij een kweekvijvertraject.
Column: Altijd lente
Het is vrijdag half zes. Ik wil naar huis, maar bega de fout toch nog even de mail te checken. Moet ik eigenlijk niet doen, het kan je humeur bederven. Een moeder is boos dat ik nog niets heb gedaan aan de mensen die zich niet houden aan de verkeersregels op het parkeerterrein. Ze wil dat ik verkeersborden ophang, mensen aanspreek, een parkeerverbod langs de weg instel. Een vader heeft net de vraag van zijn zoon gehad of hij WA verzekerd was. Dat was hij wel, maar die ruit in de klapdeur ging stuk onder schooltijd, en dan ben ik verantwoordelijk en niet hij. Een mailtje met de uitroeptekens in de aanbieding. Hoe ik het in mijn hoofd haal om zijn zoon aansprakelijk te stellen. Er zit nog wat reclame in de mailbox en de bijdrage voor de nieuwsbrief van de Ouderraad. Die komt maandag uit lees ik. Een beetje jammer van m’n weekend. Het bestuur wil dat ik de formatie van volgend jaar inlever, ook ingevoerd in het begrotingsmodel. Ik heb nog een week. Mooi vak?
Column: Varen
Het woord dat bij mij past! Ik woon op een ark, moet daar elke dag naar toe varen en werk op sbo school “De Botter”. Een woord dat, zoals onze metaforen wel bevestigden, ook goed bij het onderwijs past. We zijn immers altijd in beweging.
Column: Im Bereich der Schulleitersausbildungentwickelungsuntersuchungen
Afgelopen week bezocht ik een internationale schoolleiderconferentie in Zug, Zwitserland. Nederland is wat betreft de ontwikkelingen het schoolleiderschap vooral georiënteerd op Engeland, de VS, Canada en de Scandinavische landen. Eén van de oorzaken is dat in Duitsland tot vrij recent de autonomie van scholen erg beperkt was vanwege een verregaande bemoeienis van de overheid per Bundesland. Daarmee wordt het schoolleiderschap minder boeiend dan in situaties waarin de school wat meer zelf de eigen koers bepaalt zoals in Nederland en enkele andere landen. Daarnaast speelt ook een rol dat wetenschappers in Nederland nu eenmaal meer geld verdienen met publiceren in Amerikaanse tijdschriften.
Column: Mooi vak
Een doorkijkje van een “gewone” schooldag in groep 6
In mijn groep zijn een aantal kinderen sterk geïnteresseerd in het heelal en dat was voor mij een bruggetje om tot een klassengesprek te komen. Ik begon met de volgende inleiding:
“Stel je eens voor dat je met een ruimteschip een reis maakt naar de maan. Om los te komen van de aarde is heel veel energie nodig. Als je eenmaal de ‘ontsnappingssnelheid’ hebt bereikt, kan de raket na drie dagen - en vierhonderdduizend kilometer - om de maan gaan cirkelen. Ook daar wordt het morgen en dan kijk je vol verwachting naar het opgaan van ... de aarde.”
Column: Managementschaamte
Fantaseert u wel eens? Ik wel….. En het liefst zou ik ze dan zien krioelen in alle spelonken en gaten van onze schoolgebouwen. De managers, de leiders, de bestuurders, de directeuren. Boven op het dak, trots zwaaiend naar kids en ouders beneden. Met in de hand de wapperende vlag, met daarop het nieuwe veelkleurige schoollogo. Overal rode lampjes die branden in de gangen, alle spreekkamers bezet.
Publicatie: de ontwikkeling en het gebruik van visie in de dagelijkse praktijk van schoolleiders
Dit artikel gaat over visie in relatie tot leiding geven aan de schoolorganisatie. We willen nader ingaan op hoe visie in de dagelijkse praktijk door schoolleiders ontwikkeld en gebruikt wordt. Visie wordt in dit artikel opgevat als een vernieuwend, inspirerend en motiverend perspectief, dat opgebouwd is uit twee basiscomponenten: de cognitieve component, die betrekking heeft op de wijze waarop de schoolleider zelf betekenis toekent aan zijn situatie (interpretatie), en de sociale component, die betrekking heeft op de wijze waarop de schoolleider in de praktijk op basis van die visie aan de slag gaat (handeling).We geven twee voorbeelden van schoolleiders, waarbij het onderscheid tussen de twee componenten van visie wordt verduidelijkt aan de hand van een vergelijking van hun door ons geobserveerde denkproces en gedrag. Geconcludeerd wordt dat, als de schoolleider zich bewust is van de mogelijke discrepantie tussen de sociale component en de cognitieve component van zijn visie, de mogelijkheid ontstaat om deze beter op elkaar af te stemmen. Dit is een proces wat voortdurend plaatsvindt, in de praktijk van alledag, met betrekking tot concrete problemen.
Download hier het complete artikel
Publicatie: Opvattingen over leiderschap in het onderwijs
'Gespreid' leiderschap in het onderwijs: oude wijn in nieuwe zakken?
Sinds enige jaren is er in de onderzoeksliteratuur op het terrein van onderwijsmanagement aandacht voor 'distributed leidership', oftewel 'gespreid leiderschap' (hoewel het begrip zich wat lastig laat vertalen). In de vakliteratuur en in opleidingen en trainingen heeft het begrip echter nog nauwelijks ingang gevonden. In die kringen is 'onderwijskundig leiderschap' nog onverminderd populair, terwijl dat begrip in wetenschappelijke kringen juist weer in onbruik is geraakt. De situatie is daarmee illustratief voor de kloof die in de loop de jaren is ontstaan tussen het (wetenschappelijke) onderzoek en de dagelijkse praktijk van schoolleiderschap. In dit artikel laat Hartger Wassink zien hoe die kloof heeft kunnen ontstaan. Hij gaat vervolgens na of 'gespreid leiderschap' een mogelijkheid biedt om die kloof weer te verkleinen. Is het werkelijk een nieuwe invalshoek, of is het oude wijn in nieuwe zakken?
The Big Five of school leadership competences in the Netherlands
Door Meta Krüger
University of Amsterdam, Amsterdam, the Netherlands
School leaders have been given an important role in initiating and implementing school improvement, which demands new forms of leadership. This invokes the question of the basic competences for leadership that are presently required. This article focuses on the formulation of competences for school leaders in the Netherlands with the aim of supporting them in their personal and team development. The school leaders’ union for secondary education in the Netherlands set up a working group of academics, consultants and school leaders to define these competences. Taking the research evidence of effective leadership as point of departure, the working group formulated a set of five general basic competences. The competences were placed in a general model of effective leadership. An action plan was developed as a tool for individual school leaders and leadership teams to translate the five core competences into context-specific competences for their own school.
Klik hier voor het complete artikel!
Publicatie: Dagelijkse denkprocessen van schoolleiders
Het werk van schoolleiders heeft de bijzondere eigenschap dat het een functie is, die niet direct te maken heeft met het primaire proces in de school: het leren door leerlingen. Als je leerlingen vraagt naar de schoolleider, weten ze in de meeste gevallen nog net zijn naam te noemen, maar op de vraag wat hij eigenlijk doet, moeten ze het antwoord schuldig blijven. Ze kennen hem alleen van bijzondere feestelijke, of juist heel ernstige gebeurtenissen. Voor het verloop van het primaire proces maakt het kennelijk niet uit of er een schoolleider is, en als er een is, wat hij precies uitvoert. In de loop der jaren is er allerlei onderzoek verricht naar de effectiviteit van schoolleiders. In een review-studie (Witziers, Bosker en Kruger, 2003) laten Witziers e.a. zien, dat over een groot aantal van deze studies heen geconcludeerd kan worden dat er geen directe relatie is tussen het gedrag van schoolleiders en de resultaten van leerlingen. Als leerlingen het ervaren - en als wetenschappers het zeggen - moeten we dan nu maar concluderen dat schoolleiders er niet toe doen?Download hier het complete artikel